Provincia: A Coruña

        Municipio: Teo   Parroquia: Reis (San Cristovo)

        Campo da festa, A Igrexa

        Coordenadas (WGS84):
        42°46'18.1"N 8°33'10.7"O (42.7716923,-8.5529647)

También puedes ver el mapa más abajo

Finalizada a intervención da restauración do cruceiro do Campo da Festa do Calvario en Reis,
da man do conservador e restaurador Xabier Bernárdez 
O conservador e restaurador Xabier Bernárdez Fresco (Berna) vén de rematar as obras de
restauración integral do cruceiro do Campo da Festa de Reis no sitio do Calvario, garantindo a
súa conservación e favorecendo as tarefas da súa posta en valor. Conclúe así, a recuperación dun
novo elemento do programa de restauración e valorización do patrimonio etnográfico e relixioso
do concello de Teo. 
Trátase dunha cruz de trazas sinxelas, posiblemente do século XVIII, composta por unha
plataforma cuadrangular de tres graos, base ou pedestal cadrado con bocel, varal con base
cadrada e sección circular no resto, capitel de forma cilíndrica con ábaco, volutas nos cantos,
vértices con chafrán e catro pequenos relevos nas catro caras e, finalmente, nunha cruz
romboidal con base cadrada na unión co capitel, sen imaxes e con remates floreados con botón
central e círculo na unión dos brazos.
A cruz presentaba graves problemas na cimentación da base, perda dos elementos de suxeición
(chumbada), fendas e alteracións estruturais polas inadecuadas reconstrucións con cemento
que acentuaron o proceso de erosión natural e a disgregación dalgúns perpiaños que foi
imposible recuperar e houbo que repoñer por outros novos. Tamén presentaba o habitual
desgaste provocado polos axentes ambientais e a forte colonización biolóxica (verdete, mofos,
liques) e sucidade, produto das condicións climáticas e do paso do tempo.
Para a execución das obras de restauración houbo que proceder a desmontaxe manual de cada
elemento do monumento. Procedeuse a unha coidadosa limpeza manual en seco e a eliminación
destes depósitos de colonias de briófitas. Tamén se aplicaron previamente produtos químicos
(biocidas) para eliminar estes organismos nocivos que provocaban a alteración progresiva da
pedra. 
A base era o elemento máis deteriorado, houbo que revisar a cimentación retirando todos os
“parches” de cemento previos e analizar o estado dos perpiaños. Decidiuse recolocar algunhas
pezas e repoñer as que presentan maior erosión para garantir a sustentabilidade do ben e a súa
correcta conservación futura. Sobre a cimentación de pedras orixinais, achanzouse o terreo e
recolocouse peza a peza da base uníndoas con morteiro de cal hidráulica e pecháronse tamén as
xuntas. Posteriormente, foron montándose o resto de elementos da cruz coa axuda de
guindastre e guías. As antigas pezas de ferro oxidadas que provocaron fendas nas unións entre
o pedestal e o fuste e entre o capitel e a cruz, foron substituídas por cuñas de chumbo e xisto e
axuntado a base de morteiro de cal entoada con pigmentos inorgánicos. 
A limpeza do conxunto permitiu redescubrir as catro imaxes que estaban totalmente tapadas
polas colonias de fungos e polo verdete. A realización de modelos en 3d permitiunos identificar
dous santiños e dúas santiñas cos seus atributos. En primeiro lugar destaca, no lateral Sur que
mira ó camiño principal, a presenza da representación do bispo San Martiño de Tours coa mitra
na cabeza, o seu báculo na man esquerda e bendicindo coa dereita a modo de saúdo ós fregueses
que cada domingo pasan a rentes da cruz de camiño a igrexa parroquial de San Cristovo de Reis.
Un santiño de moita devoción en Galicia, na comarca e, por suposto, tamén en Teo que celebra
cada 11 de novembro a súa festividade local. Acompañan o bispo, outras 3 imaxes cos
respectivos atributos. Un frade franciscano co seu hábito co clásico cordón de 4 nós na cintura,
que representan os seus votos, pobreza, castidade e obediencia e cunha palma de martirio na
man. A presenza dos franciscanos é habitual noutros cruceiros teenses e do baixo Ulla, se cadra
pola influencia nesta zona do convento franciscano de Herbón. As outras dúas figuras, son dúas
santiñas de difícil interpretación, unha delas leva unha espada na man como atributo principal e
a outra unha pequena piña. 
Outro feito curioso que podemos ollar tras a limpeza do baseamento e a presenza de pequenas
coviñas e cazoletas nos cantos dos chanzos da plataforma. Como acontece noutros cruceiros
semellan empregarse para depositar pequenas ofrendas ou colocar candeas. Lembrar que o
cruceiro do Campo da Festa de Reis segue a ser un fito de referencias nas celebracións relixiosas
e varias procesións das festas parroquiais chegan ata a cruz onde dan a volta antes de regresar
ó adro. 
Finalmente, e seguindo as recomendacións de Xabier Bernández, o concello retirou o poste do
tendido eléctrico situado a rentes do cruceiro que non respectaba a propia área de protección
da cruz e ocasionaba un grande impacto visual que dificultaba a súa posta en valor. 

Tal e como recolle a memoria final da restauración, alén dos criterios de conservación e
restauración establecidos deuse prioridade a utilización de recursos locais tanto nos materiais
coma na contratación de servizos. 
Remata así, a restauración dun icónico ben popular situado nun dos espazos culturais máis
importantes da parroquia, o antigo campo da festa do calvario. A cruz restaurada loce de novo
nesta área de lecer ó carón doutros importantes bens da contorna como o fermoso e centenario
palco da música ou a monumental entrada ó Casal de Recreo da familia Bartolomé & Bartolomé.

San Martiño de Tours en algunos cruceiros de la zona de Santiago de Compostela:

O bispo San Martiño de Tours representado nos cruceiros da Amañecida en Luaña (Brión), cruceiro de Vilachán (Rois), cruceiro de Saramagal en Vioxo de Abaixo (Brión) e Cruz do Calvario de Reis (Teo).